System backupu jako jeden z kluczowych elementów zarządzania ryzykiem ICT w NIS2

Dyrektywa NIS2 wprowadza fundamentalną zmianę w podejściu do cyberbezpieczeństwa w Unii Europejskiej. Przenosi ona ciężar z reaktywnego reagowania na incydenty na systemowe, mierzalne i audytowalne zarządzanie ryzykiem ICT. W efekcie systemy backupu zyskują rolę jednego z fundamentów odporności operacyjnej. 

Ryzyko ICT 

Ryzyko Information and Communications Technology to wszystkie zagrożenia związane z funkcjonowaniem systemów informatycznych i komunikacyjnych, które mogą wpływać na poufność, integralność i dostępność danych oraz ciągłość działania organizacji. Źródłem tych ryzyk są m.in.: 

• ataki cybernetyczne, w szczególności ransomware, phishing czy celowe działania sabotażowe, 

• błędy ludzkie, brak świadomości bezpieczeństwa oraz niewłaściwie zaprojektowane lub niestosowane procedury, 

• awarie infrastruktury, oprogramowania lub utrata dostępu do strategicznych zasobów IT, 

• zależności od dostawców zewnętrznych, w tym usług chmurowych i outsourcingu IT. 

NIS2 wymaga, aby organizacje identyfikowały, analizowały i ograniczały te ryzyka, a nie jedynie reagowały na ich skutki. W tym kontekście backup należy postrzegać jako element architektury zarządzania ryzykiem ICT, którego zadaniem jest ograniczenie wpływu incydentów na dostępność systemów oraz zapewnienie możliwości terminowego odtworzenia kluczowych usług w określonym, akceptowalnym czasie oraz z dopuszczalnym poziomem utraty danych. 

Dlaczego NIS2 zmienia postrzeganie systemów backupu 

W poprzednim podejściu regulacyjnym kopie zapasowe funkcjonowały głównie jako element dobrych praktyk IT, często oderwany od formalnego procesu zarządzania ryzykiem. Dyrektywa NIS2 zmienia tę perspektywę, wiążąc system backupu bezpośrednio z obowiązkiem zapewnienia ciągłości działania, zdolności do odtwarzania usług po incydencie oraz odporności systemów informacyjnych. Backup funkcjonuje tu jako jeden z podstawowych środków technicznych ograniczających skutki, w szczególności w obszarze dostępności systemów i ciągłości procesów krytycznych. 

Dyrektywa NIS2 wymaga, aby organizacja była w stanie wykazać, że w przypadku poważnego incydentu cybernetycznego, awarii infrastruktury lub kompromitacji środowiska produkcyjnego dysponuje mechanizmami umożliwiającymi przywrócenie krytycznych usług w akceptowalnym czasie i zakresie. System backupu podlega więc ocenie nie pod kątem skuteczności obejmującej m.in. odporność na ataki ransomware, możliwość odtworzenia danych, testowalność procedur oraz ich spójność z analizą ryzyka i planami ciągłości działania.  

Skuteczny system backupu: 

• ogranicza czas niedostępności usług do poziomu akceptowalnego z punktu widzenia działalności organizacji, 

• minimalizuje utratę danych do poziomu wynikającego z analizy ryzyka i krytyczności procesów, 

• umożliwia zachowanie ciągłości procesów krytycznych w przypadku incydentów ICT, 

• redukuje wpływ incydentu na klientów, partnerów biznesowych i rynek, 

• zapewnia możliwość skutecznego i powtarzalnego odtworzenia systemów, potwierdzoną regularnymi testami, 

• jest odpowiedzią bezpieczeństwa danych przede wszystkim na ataki typu ransomware. 

Są to obszary, które Dyrektywa NIS2 nakłada odpowiedzialność na kierownictwo za zarządzanie ryzykiem ICT oraz z możliwością nałożenia sankcji w przypadku niewystarczających środków technicznych i organizacyjnych. 

Wymagania NIS2 a rzeczywista jakość systemu backupu 

Jednym z najczęstszych błędów popełnianych przez organizacje objęte NIS2 jest utożsamianie posiadania kopii zapasowych z zapewnieniem odporności operacyjnej. Z perspektywy dyrektywy nie ma znaczenia sam fakt istnienia backupu, lecz to, czy stanowi on skuteczny i adekwatny środek zarządzania ryzykiem ICT. Ocenie podlega zatem jego jakość, odporność oraz zgodność z rzeczywistymi potrzebami organizacji. 

W architekturze backupu warto uwzględnić takie elementy jak separacja logiczna i fizyczna kopii zapasowych od środowiska produkcyjnego, odporność na modyfikację lub zaszyfrowanie danych, a także kontrola dostępu do systemów backupowych. Backup, który może zostać skompromitowany razem z systemem produkcyjnym, nie spełnia swojej roli jako mechanizm ograniczania skutków ryzyka. 

Równie istotnym aspektem jest cykliczne testowanie. NIS2 pośrednio wymusza, aby organizacja była w stanie wykazać, że procedury odtwarzania działają. Dlatego tak ważne są regularne testy odtworzeniowe pozwalające zweryfikować zarówno skuteczność kopii zapasowych, jak i gotowość organizacji do reagowania na incydenty. 

Backup powinien stanowić integralną część infrastruktury IT jako narzędzie zabezpieczające dane oraz system utrzymania ciągłości działania organizacji w przypadku np. ataku ransomware bądź innej awarii skutkującej utracie danych produkcyjnych.  

Odpowiedzialność zarządu za system backupu 

Dyrektywa NIS2 jednoznacznie wskazuje na odpowiedzialność kierownictwa za wdrożenie i nadzór nad środkami zarządzania ryzykiem ICT. Zarząd powinien zatem posiadać wiedzę o tym, jakie procesy są chronione, jakie są realne możliwości odtworzenia systemów oraz jakie ryzyka pozostają niezaadresowane. 

Brak skutecznego systemu backupu lub jego niedostosowanie do skali i charakteru działalności organizacji może zostać uznane za niewystarczające wdrożenie środków technicznych i organizacyjnych wymaganych przez NIS2. W konsekwencji zwiększa to zarówno ryzyko operacyjne, jak i ryzyko regulacyjne i odpowiedzialność kadry kierowniczej. 

Wsparcie we wdrażaniu systemów backupu zgodnych z NIS2 

Wspieramy organizacje w projektowaniu i wdrażaniu systemów backupu jako elementu zarządzania ryzykiem ICT, ciągłości działania oraz budowania odporności operacyjnej zgodnie z wymaganiami Dyrektywy NIS2. Jako integrator rozwiązań backupowych i pamięci masowej pomagamy w doborze architektury dostosowanej do krytyczności procesów, poziomu ryzyka oraz obowiązków regulacyjnych, a następnie w jej praktycznej integracji z istniejącymi środowiskami IT. 

Zakres wsparcia obejmuje m.in.: 

• analizę obecnej architektury backupu pod kątem wymagań NIS2 i ciągłości działania, 

• projektowanie i wdrażanie systemów kopii zapasowych, w tym rozwiązań opartych na bibliotekach taśmowych LTO, 

• integrację systemów backupu z narzędziami do zarządzania kopiami zapasowymi i odtwarzaniem po incydentach, 

• konfigurację mechanizmów zwiększających odporność kopii zapasowych, takich jak niezmienność danych, separacja środowisk oraz szyfrowanie, 

• wsparcie w testach odtwarzania oraz weryfikacji realnej zdolności do przywracania usług krytycznych. 

Jeżeli chcesz zweryfikować, czy obecny system backupu stanowi skuteczny środek zarządzania ryzykiem ICT i spełnia wymagania NIS2 w praktyce, skontaktuj się z nami. Pomożemy ocenić jego dojrzałość oraz zaprojektować rozwiązanie dopasowane do specyfiki organizacji, poziomu ryzyka i obowiązków regulacyjnych.